Paradox: het lerarentekort daalt, maar zo voelt het niet

Volgens recente rapportages is het landelijke tekort in het voortgezet onderwijs afgenomen van 5,1% naar 3,5%. Toch ervaren scholen en docenten nauwelijks verlichting in de werkdruk. Hoe kan dat?

In dit artikel verkennen we de cijfers van 2025/2026 en verklaren we waarom deze statistische daling in de praktijk anders aanvoelt.

De cijfers: een daling van 40% in twee jaar

Op 1 oktober 2025 bedroeg het totale landelijke tekort aan leraren in het voortgezet onderwijs circa 2.220 fte. Dit komt neer op 3,4% van de totale werkgelegenheid (bron: Centerdata). Hoewel dit een forse verbetering lijkt ten opzichte van voorgaande jaren, vertelt het percentage niet het hele verhaal.

5 Verklaringen voor een dalend tekort dat niet zo voelt

Waarom merken docenten in de lerarenkamer weinig van deze positieve cijfers? Wij zetten de vijf belangrijkste redenen op een rij.

1. Het stoppen van NPO-gelden vertekent de formatie

Tijdens de coronaperiode kregen scholen extra budget (NPO) voor kleinere klassen en extra ondersteuning. Nu deze subsidies stoppen, verdwijnen veel tijdelijke functies.

Omdat de totale formatie krimpt, daalt het tekortpercentage automatisch. Dit betekent echter niet dat er meer leraren zijn, maar simpelweg dat er minder plekken worden opgevuld.

2. Demografische krimp is een tijdelijke bondgenoot

In de bovenbouw is het aantal leerlingen met 20.000 afgenomen. Minder leerlingen betekent minder vraag naar docenten, wat de cijfers gunstig beïnvloedt.

Tegelijkertijd groeit de onderbouw door de instroom van nieuwkomers. De behoefte aan docenten verschuift binnen de school, maar neemt onder de streep niet af.

3. Geen structurele instroomgroei van docenten

De daling komt niet door een enorme toestroom van nieuwe collega's. Sterker nog: de instroom blijft achter bij de uitstroom.

Met name in de tekortvakken is het tekort nog altijd nijpend (wiskunde, natuurkunde en Nederlands). De prognose is dan ook dat de cijfers vanaf 2026 weer fors zullen stijgen.

4. De onzichtbare last: het 'verborgen tekort'

Wist je dat 66% van het tekort onzichtbaar is? Deze vacatures staan niet open, maar worden intern opgelost door:

• Extra uren voor huidige collega's.

• Het samenvoegen van klassen.

• Het schrappen van ontwikkeltijd.

Deze noodgrepen verlagen het statistische tekort, maar verhogen de dagelijkse werkdruk voor het zittende team.

5. Regionale extremen worden gladgestreken

Landelijke gemiddelden zijn misleidend. Terwijl de ene regio op 1% tekort zit, kampt de andere met tekorten van wel 10%. Wie op een school werkt waar gaten niet gedicht worden, merkt niets van een "gunstig" landelijk gemiddelde.

Conclusie: de praktijk versus de statistiek

De huidige daling van het lerarentekort is vooral het resultaat van minder vraag, het wegvallen van budgetten (NPO) en interne oplossingen. Zolang instroom structureel achterblijft en verborgen tekorten hoog blijven, zal de ervaren werkdruk beperkt afnemen.

Inschrijven voor de nieuwsbrief

Klaar voor jouw volgende stap in het onderwijs?

Al meer dan tien jaar is Upwijs Recruitment gespecialiseerd in het onderwijs. Wij werken samen met scholen door heel Nederland. We nemen de tijd om samen te onderzoeken wat bij jou past: altijd vrijblijvend, persoonlijk en met oog voor de praktijk van het klaslokaal.

Bekijk de vacatures die bij jou passen.

Bekijk onze actuele vacatures